Samsun’un yerleşim geçmişinin yaklaşık 60 bin yıl öncesine kadar uzandığına ilişkin bilgiler bulunuyor. Kent merkezindeki ilk yerleşik toplulukların izlerinin ise yaklaşık 7 bin yıl öncesine, MÖ 5000’li yıllara dayandığı belirtiliyor. Bu yönüyle Samsun, yalnızca Cumhuriyet tarihindeki önemiyle değil, çok eski dönemlere uzanan geçmişiyle de öne çıkıyor.
ANTİK DÖNEMDE SAMSUN: AMİSOS
Samsun ve çevresi, antik çağlardan itibaren farklı toplulukların yaşam alanı oldu. Bölgede Kaşkalar ve Hititlerin varlığına ilişkin tarihsel bilgiler bulunurken, Amazonlar da özellikle Terme çevresiyle ilişkilendirilen mitolojik anlatılarda yer alıyor. Kent tarihinin önemli duraklarından biri olan Amisos, MÖ 8.
yüzyılda Miletoslu denizciler ve tüccarlarla birlikte önemli bir liman ve yerleşim merkezi olarak gelişti. Karadeniz kıyısındaki konumu, Samsun’un ticaret açısından önem kazanmasında etkili oldu.
PERSLERDEN ROMA VE BİZANS'A
Samsun’un bulunduğu bölge, tarih boyunca farklı siyasi güçlerin hâkimiyetine girdi.
MÖ 6. yüzyılda Pers egemenliğine giren bölge, daha sonra Makedonya Krallığı ve Pontus Krallığı dönemlerini yaşadı. Roma hâkimiyetine geçen Amisos, Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılmasının ardından Bizans topraklarında kaldı.
Bu dönemlerde kent, Karadeniz’deki konumu ve ticari bağlantılarıyla önemini korudu.
İKİ SAMSUN DÖNEMİ: CENEVİZLİLER VE SELÇUKLULAR
Bizans’ın zayıflamasıyla birlikte Cenevizliler, Karadeniz ticaretinde etkili oldu ve Amisos önemli ticaret merkezlerinden biri haline geldi. Selçukluların bölgedeki hâkimiyet kurma girişimleri sırasında, Cenevizlilerin kontrolündeki eski yerleşimin yakınında Müslüman Samsun olarak anılan yeni bir şehir gelişti.
Böylece bir dönem yan yana iki ayrı yerleşim bulunması, Samsun tarihinin dikkat çeken aşamalarından biri oldu.
OSMANLI HÂKİMİYETİNE GİRDİ
Samsun, Osmanlı Devleti döneminde de tarihsel gelişimini sürdürdü. I.
Mehmed, diğer adıyla Çelebi Mehmed döneminde bölgedeki iki yerleşim de Osmanlı hâkimiyetine girdi. Bu süreçte Samsun’un liman ve ticaret merkezi olarak önemi devam etti.
19 MAYIS 1919: MİLLİ MÜCADELE'NİN BAŞLANGICI
Samsun’un Türkiye tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri, Mustafa Kemal Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Bandırma Vapuru ile kente çıkması oldu.
Bu tarih, Kurtuluş Savaşı’nın başlangıcı olarak kabul edilen Milli Mücadele sürecinin simgeleri arasına girdi. Samsun, Cumhuriyet döneminde de gelişimini sürdürerek Karadeniz’in önemli sanayi, ticaret ve eğitim merkezlerinden biri haline geldi. Kent, 2 Eylül 1993 tarihinde çıkarılan kanunla büyükşehir statüsü kazandı.
Binlerce yıllık geçmişi, farklı medeniyetlerden kalan tarihsel mirası ve Milli Mücadele’deki rolüyle Samsun, Türkiye’nin önemli tarihi şehirleri arasında yer alıyor.
