Bitkilerin sağlıklı gelişebilmesi ve yetiştirilen ürünlerden istenen verimin alınabilmesi için büyüme sürecindeki besin ihtiyaçlarının doğru şekilde karşılanması gerekir. Bu süreç yalnızca bitkinin kendisine uygulanan işlemlerden oluşmaz; tohumun gelişimi ve bitkinin yetiştiği toprağın ihtiyaçları da dikkate alınır. Toprakta bulunan besinlerin yeterli olmadığı durumlarda uygun ürün ve uygulamalarla gerekli takviyeler yapılabilir.
Böylece bitkinin gelişiminin desteklenmesi ve üretim sürecinin daha sağlıklı ilerlemesi amaçlanır.
Bitki Beslemede Tercih Edilen Yöntemler
Bitkinin türü, yetiştirildiği ortam ve ihtiyaç duyduğu besinler, uygulanacak yöntemin belirlenmesinde önemli rol oynar. Bitki besleme tek bir uygulamayla sınırlı olmayan ve farklı yöntemlerle gerçekleştirilebilen bir süreçtir.
Kullanılacak yöntemin bitkinin ihtiyaçlarına göre belirlenmesi, verilen besinlerden daha iyi sonuç alınmasına yardımcı olur. Yaygın olarak kullanılan yöntemler arasında şunlar bulunur:
- Yapraktan besleme
- Fertigasyon
- Topraktan besleme
- İnorganik besleme
- Böcekçil besleme
- Serpme besleme
Bu nedenle kullanılacak besin kaynağının ve uygulama yönteminin bitkinin özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekir.
Yapraktan Besleme
Yapraktan uygulama, bitkinin ihtiyaç duyduğu bazı besin maddelerinin doğrudan yapraklara ulaştırılmasını sağlayan yöntemlerden biridir. Besin içeren ürünler püskürtme yoluyla yaprak yüzeyine uygulanır.
Uygulamanın doğrudan bitkinin yapraklarına yapılması, besinlerin kısa sürede kullanılabilmesine olanak tanır. Bu yöntemde bitkinin ihtiyacına göre çinko, potasyum, azot, bor, magnezyum ve demir gibi elementlerden yararlanılabilir. Yapraktan besleme, aynı zamanda foliar uygulama olarak da adlandırılır.
Özellikle belirli bir besin maddesinin hızlı şekilde bitkiye ulaştırılmasının gerektiği durumlarda tercih edilebilir.
Fertigasyon Besleme
Fertigasyon, besin maddelerinin sulama sistemi üzerinden bitkiye ulaştırıldığı uygulama yöntemidir. Bu yöntemde gerekli besin u alana iletilir.
Sulama ile birlikte besin takviyesi yapılması, bitkinin hem su hem de ihtiyaç duyduğu makro ve mikro elementleri aynı uygulama içerisinde almasını sağlar. Gübrelerin sulama sistemiyle verilmesine de olanak sağlayan bu yöntem, bitkinin gelişim dönemlerine göre farklı ihtiyaçların karşılanmasında kullanılabilir. Uygulamanın doğru şekilde planlanması, bitkinin dengeli gelişimini desteklemeye yardımcı olur.
Topraktan Besleme
Topraktan uygulama, bitkinin ihtiyaç duyduğu besin maddelerinin yetişme ortamına verilmesi esasına dayanır. Toprağa ulaştırılan besinler, bitkinin kökleri tarafından alınarak gelişim sürecinde kullanılır. Bu nedenle uygulama sırasında toprağın yapısı, bitkinin kök sistemi ve ihtiyaç duyduğu besin miktarı göz önünde bulundurulmalıdır.
Topraktan uygulamalarda farklı yöntemlerden yararlanılabilir. Derin uygulamada gübre veya besin maddeleri toprağın daha alt katmanlarına bırakılırken, kök bölgesine yakın alanlara da uygulama yapılabilir. Bant uygulamasında ise bitkinin bulunduğu bölge boyunca belirli bir hat oluşturularak besinlerin bu alana verilmesi sağlanır.
Serpme yönteminde ise gübre ve diğer besin nın büyüklüğüne göre makineyle gerçekleştirilebileceği gibi bazı durumlarda elle de yapılabilir.
Bitki Beslemenin Elementleri
Bitkilerin gelişimini sürdürebilmesi için farklı besin elementlerine ihtiyacı vardır. Bu elementler, bitkinin ihtiyaç duyduğu miktara göre makro ve mikro besin elementleri şeklinde gruplandırılır.
Uygulanacak yöntemin belirlenmesinde olduğu gibi hangi elementlerin kullanılacağı konusunda da bitkinin mevcut durumu ve yetişme koşulları dikkate alınmalıdır. Makro besin elementleri arasında azot, fosfor, potasyum, kükürt, magnezyum ve karbon gibi elementler yer alır. Bitkiler bu elementlere diğer bazı besinlere kıyasla daha yüksek miktarlarda ihtiyaç duyar.
Özellikle kök gelişimi, bitkinin genel büyümesi ve yetişme ortamına güçlü şekilde tutunabilmesi açısından bu elementlerin yeterli düzeyde bulunması önemlidir. Mikro besin elementleri ise bitkinin daha düşük miktarlarda ihtiyaç duyduğu elementlerden oluşur. Bor, çinko, mangan, bakır, demir, klor ve molibden bu grupta yer alan elementler arasındadır.
İhtiyaç duyulan miktarları az olsa da bu elementlerin eksikliği bitkinin gelişimini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle bitkinin ihtiyaçlarının doğru belirlenmesi ve eksik olan besinlerin uygun şekilde tamamlanması, sağlıklı gelişimin devamı açısından önem taşır.
