Beslenme sorunu deyince yanlış anlaşılmasın. İnsanın beslenmesinden söz etmeyeceğim. Canlı hayvan bakımından ve beslenmesinden de konuşmayacağım.
Bitki beslenmesini ele alacağım. Ancak, yalnızca fındık beslenmesi üzerine düşüncelerimi aktarmaya çalışacağım. Ama ilk önce gözlemlerimi aktaracağım.
Fındık toplamaya devam ediyoruz. Önceki yazımda aktardığım gibi gündelikçi eleman almıyoruz. Bahçedeki somut durum şudur: Çok ciddi bir verim kaybını yaşıyoruz.
Bununda ötesinde dalların kuruması olayını gözlemliyorduk ama daha yoğunlaştığı söylemeliyim. Bahçemizde kokarca ve vampir kelebek var. Bunlar da verimi olumsuz etkilemektedir.
Bahçemize hiçbir zaman ot ilacı ya da ısırgan ilacı denen insanlık dışı ürünü kullanmadık, kullanmayacağız. Bu yılkı verimin 50-60 Kg/Dönüm düzeyinde olduğunu söylemeliyim. Elde edilecek ürünün maliyeti karşılamayacağı, gelirin iki katı kadar gider olabileceğini dile getirmiştim.
Verim düşüklüğü, yalnızca bahçemizin sorunu değildir, çevremizdeki tüm üreticileri ilgilendirmektedir. Önceki yıllarda olduğu gibi bu sene de katı gübre atmadığımızı, ilk kez yıl yapraktan bitki besleme ürünü kullandığımızı belirtmiştim. Şimdi giderden ve gelirden bağımsız olarak neden verim düşüşü yaşıyoruz sorusuna yanıt aramaya çalışacağım: Verim düşüklüğü üzerine konuşulanlara bakılınca “Her kafadan bir ses çıkmaktadır." deyimi cuk oturmaktadır.
Verimi artırmak için tek dal sistemine geçilmesi gerekirmiş. Verimi düşük olan cinslerin yerine daha fazla verimi olan cinslerle bahçelere yeniden dikim yapılmalıymış. Bahçeler, yaşlıymış, eskimişmiş.
Bahçelerde mevcut ocaklar sökülerek yenisi dikilme-liymiş. Kısacası, üretici otunu şöyle temizlemeliymiş, bakımını böyle yapmalıymış. Makine kullanılırsa daha az gündelik verilirmiş.
Bahçe altına file yerleştirilirse işçilik maliyeti düşermiş. Kozalak akarı, elle temizlenerek ortadan kaldırılmalıymış. Toprak analizi mutlaka yaptırılmalıymış, analiz olmadan gübre atılmamalıymış.
Gibi, gibi.***İnsanda olduğu gibi beslenmenin temeli kavranmadığında birisi soğan yemeyerek, diğeri sarımsak yemeyerek, bir başkası da et yemeyerek yaşamını sürdürmeyi beslenme zannetmektedir. Aslında her şey bir bütündür. Beslenme de öyle.
Bir bütün olarak bakıldığında insanın biyolojik yapısı su, protein, yağ ve karbonhidrattan oluşmaktadır. Bu maddelerin oranları insanlara göre değişmez. Toprak da öyledir.
Sürekli et yiyerek bir insanın beslenmesi mümkün olmadığı gibi sürekli azotlu gübre vererek toprak iyileştirilemez. Sürekli kışlık gübre verilerek de iyileşme sağlanamaz. Bu gübreler atıldığı halde topraklarımız beton gibi serttir.
Yıllardan beri bu tür gübreler kullanıldığı için toprağın beton mukavemetine erişmesindeki etkisi hiçbir konuşmada yer almamaktadır. Varsa yoksa üreticinin bahçesinin bakımını gereği gibi yapmadığı yönünde akıl verilmektedir. İnsanın beslenmesi yetersiz ve tekdüze ise hastalığın gelmesi kaçınılmazdır.
Aynı biçimde toprak da öyledir. Sürekli kışlık ve yazlık gübre yiyen toprağımız hasta olmuştur. Üreticiye akıl vermekten vazgeçilerek neden sonuç analizi yapılmalıdır.
Bağımsız değişkenler saptanmadan çözüm önerisi yapılamaz. Toprağı vasıfsız olan bir üreticiye bahçe altı örtüsü kullan demenin akılcı bir yönü yoktur. Bahçe altı örtüsünün maliyetini karşılayamayan bir verimi olan bahçenin temel sorunu çözülmeden bahçe altı örtüsünün üreticiye hiçbir yararı olmaz.
Neden sonuç ilişkisini, daha doğrusu bağımsız değişken bağımlı değişken ilişkisini kuramayanlar akıl dışı öneriler bulunmaya devam etmektedir. Bütün bunların yanında kâr elde edemeyen hiçbir kimse ekonomik faaliyette bulunmaz. Akıl verenlerin bunu akıllarından hiç çıkarmaması gerekir.
*** Bağımsız değişken olan toprağa bütüncül olarak bakılmalıdır. Toprağın niteliği doğal ortamına uygun bir biçime dönüştürülmelidir. Bu dönüşüm için toprağa acil olarak organik madde verilmelidir.
Hayvan gübreleri mutlaka bahçelere verilmelidir. Bu da yetmez. Çünkü yeteri kadar hayvanımız yoktur.
Hayvan sayısı artırılmalıdır. Bahçeden çıkan tüm atık maddeler parçalanarak toprağa atılmalı ve hızlıca organik maddeye ve gübreye dönüştürülmelidir. Geçmişte her köyde binlerce, her evde üç-beş tane hayvan vardı.
Bu hayvanlar, fındık bahçesindeki otlarla beslenirdi. Hayvanlar, hem gübre ihtiyacını giderirdi, hem bahçenin ot temizliğini yapardı, hem de evin süt, yoğurt, ayran, peynir ihtiyacını karşılardı. Gerektiğinde bir hayvan satılarak hanenin nakit ihtiyacı giderilirdi.
Toprağın iyileştirilmesi sağlanmadan diğer alt sorunlar çözülemez. İlk önce toprağın vasfının gerektiği gibi olması sağlanmalıdır. Bu konuda nakdi destek yerine eğitim ve yönlendirme yapılmalıdır.
Her bir üreticiye dal parçalama makinesi desteği verilmelidir. Hayvan bakımı ile fındık fiyatı arasında ilişki kurulmalıdır. Toprak analizi, öncelikle organik madde miktarını tespite yönelik olmalıdır.
Hatta zorunlu olmalıdır. Yoksa hasta topraktan verim almamız olanaksızdır. Topraktaki hastalık giderilmeden diğer önerilerin hiçbir yararı olmayacaktır.
