255 lira nerede, 185 lira nerede?Fındıkta artık cevaplanması gereken çok önemli bir soru var: Devlet taban fiyatı neden açıklar?Eğer açıklanan fiyat piyasada hiçbir karşılık bulmayacaksa, üreticiyi korumayacaksa ve üretici ürününü devletin açıkladığı fiyatın yaklaşık 70 lira altında satmak zorunda kalacaksa, o zaman bu fiyat neden açıklanıyor?6 Ağustos 2026 tarihinde Toprak Mahsulleri Ofisi, 2026/2027 sezonu için yüzde 50 randıman Giresun kalite kabuklu fındığın alım fiyatını 255 TL kilogram olarak açıkladı.
Bakanlık açıklamasında bu fiyatın üreticilerin pazarlama.Peki bugün gelinen noktada ne oluyor?Üretici, serbest piyasada fındığını 185 TL civarında satmak zorunda kalıyor.Aradaki fark yaklaşık 70 TL.İşte asıl sorgulanması gereken nokta tam da burasıdır.Devlet 255 lira diyor, piyasa 185 lira diyor.Peki hangisi gerçek fiyat?Daha da önemlisi;Bu 185 lirayı kim belirliyor?Taban fiyatın anlamı kalmıyorsa…Bir ülkede devlet tarafından açıklanan bir alım fiyatı, piyasada referans oluşturamıyorsa ve üretici bu fiyatın çok altında ürününü satmak zorunda kalıyorsa burada ciddi bir sorun var demektir.Elbette serbest piyasanın kendi kuralları vardır.
Ancak fındık gibi Türkiye açısından stratejik öneme sahip, milyonlarca insanın geçimini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen ve önemli miktarda döviz kazandıran bir tarım ürününde devletin açıkladığı fiyat ile üreticinin eline geçen fiyat arasındaki uçurum görmezden gelinemez.Çünkü burada yalnızca bir fiyat tartışması yapılmıyor.Burada üreticinin geleceği tartışılıyor.Üretici bugün maliyetinin altında ürün satıyorsa, yarın o üreticiden aynı bahçeye aynı emekle devam etmesini nasıl bekleyeceğiz?Gübre pahalı…İlaç pahalı…İşçilik pahalı…Akaryakıt pahalı…Bahçenin bakım maliyeti yüksek…Özellikle eğimli ve küçük parsellerde üretim yapan çiftçinin yükü çok daha ağır.Buna rağmen maliyeti 200 liranın üzerine çıkan fındığın 185 liraya satılması kabul edilebilir bir tablo değildir.Üretici zarar ederek üretmeye ne kadar devam edebilir?Devlet fiyat açıklıyorsa arkasında durmalıDevletin fiyat açıklaması tek başına yeterli değildir.Asıl mesele, açıklanan fiyatın piyasada karşılığının bulunmasıdır.
TMO'nun 255 TL'lik alım fiyatı açıklanmış durumda. Üstelik Bakanlık, TMO'nun alım için teknik altyapı, depolama, personel ve finansman hazırlıklarını tamamladığını da açıkladı.O halde soru şu:Bu mekanizma neden piyasadaki 185 liralık fiyatı engelleyemiyor?Üretici neden devletin açıkladığı fiyatın çok altında ürününü satmak zorunda kalıyor?Burada yetkililerin kamuoyuna açık ve net bir açıklama yapması gerekiyor.Çünkü üretici yalnız bırakılırsa, açıklanan fiyatın hiçbir anlamı kalmaz.Fındık yalnızca üreticinin meselesi değildirFındık, Türkiye'nin en önemli tarımsal ihraç ürünlerinden biridir.
Ticaret Bakanlığı da fındığı ülkenin önemli ihraç ve döviz potansiyeline sahip ürünlerinden biri olarak tanımlıyor.Dolayısıyla mesele sadece Giresun'daki, Ordu'daki, Trabzon'daki ya da Karadeniz'in diğer illerindeki üreticinin meselesi değildir.Bu mesele aynı zamanda Türkiye ekonomisinin meselesidir.Fındık üreticisinin üretimden kopması, yalnızca bir tarım ürününün azalması anlamına gelmez.Bahçeler boş kalır.Köyler boşalır.Kırsal nüfus azalır.Tarım alanları verimsizleşir.İhracat gelirimiz zarar görür.Daha da önemlisi Türkiye, dünyada güçlü olduğu bir alandaki avantajını zaman içerisinde kaybedebilir.Üretici neden küstürülüyor?Bugün fındık üreticisinin sorduğu soru çok basit:“Ben neden maliyetimin altında ürün satıyorum?”Bu soruya cevap verilmelidir.Devlet 255 lira fiyat açıklıyorsa üretici de doğal olarak buna güveniyor.Ancak üretici pazara gittiğinde karşısına 185 lira çıkıyorsa, devletin açıkladığı fiyat ile piyasa fiyatı arasındaki bu büyük fark üreticide ciddi bir güvensizlik oluşturuyor.İşte bunun adı sürdürülebilir tarım politikası olamaz.Üreticiyi üretimde tutmak istiyorsak yalnızca fiyat açıklamak yetmez.Üreticinin maliyetini dikkate alan, piyasayı izleyen, gerektiğinde müdahale eden ve açıklanan fiyatın piyasada gerçek bir karşılık bulmasını sağlayan bir sistem kurulmalıdır.Bu başıboşluğa kim dur diyecek?Artık top Tarım ve Orman Bakanlığı'ndadır.Toprak Mahsulleri Ofisi'ndedir.İlgili kamu kurumlarındadır.Ve elbette piyasadaki gelişmeleri izlemekle görevli kurumlardadır.Kimse üreticinin mağduriyetini seyretmemelidir.255 TL açıklanıp 185 TL'ye ürün satılıyorsa burada ciddi bir çelişki vardır.Bu çelişkinin hesabını üretici değil, sistemi yönetenler vermelidir.Çünkü üretici devletten lütuf istemiyor.Yıllardır emek verdiği ürününün karşılığını istiyor.Ve artık şu sorunun cevabını bekliyor:Madem açıklanan 255 liralık fiyat üreticiyi korumayacak, neden fiyat açıklanıyor?Bu soruya verilecek cevap, yalnızca bugünün fındık fiyatını değil, Türkiye'nin fındık politikasının geleceğini de belirleyecektir.Çünkü üretici üretmekten vazgeçerse, kaybedilen yalnızca bir sezonun fındığı olmaz.Türkiye, dünyada öncü olduğu bir ürünü ve milyarlarca dolarlık ekonomik değeri kaybetme riskiyle karşı karşıya kalır.Buna izin verilmemelidir.Yazıktır, günahtır.Fındık üreticisi sahipsiz bırakılmamalıdır.
