Bugün Cumhuriyetin ilanının 103’üncü yıldönümü. Ayrıca geride bıraktığımız hafta itibarıyla da Mustafa Kemal’in 3 ay gibi kısa sürede zaman zaman kesintisiz 35 saat çalışarak ortaya koyduğu eseri Nutuk’un Cumhuriyet Halk Fırkası’nın İkinci Büyük Kurultayı’nda okunmasının 99’uncu yıldönümünü geride bıraktık. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Nutuk’un yazılmasının 100’üncü yılı münasebetiyle hayata geçireceği projeler kapsamında ilk olarak bu eseri İngilizce, Almanca, Fransızca, Kazakça, Rusça, Urduca, Farsça ve Türkmence olarak yayımladı.
Cumhuriyet Bayramı’nın önemini idrak etmenin bir yolu da Nutuk’u yalnızca okumaktan değil anlamaktan geçer. Atatürk bu eserinde Kurtuluş Savaşı’nın askeri yönünden ziyade diplomatik ve fikir mücadelesi boyutuna ağırlık verir. Keşke imkan olsaydı da bu eserin kamuoyu ile buluştuğu 1927 yılı sonrasındaki iktisadi ve endüstriyel hamleleri kapsayan ikinci cildi yazılabilmiş olsaydı.
Nutuk’u okurken dikkat edilmesi gereken hususlardan biri her ne kadar 1919’dan 1927’ye kadar olan süreci kapsadığı ifade edilse de, 1924 tarihi itibarıyla anlatı tamamlanır. Yani Nutuk’un yazılmasının hemen öncesine rastlayan İzmir Suikastı ( 1926 ) hakkındaki yorumları ya da Kurtuluş Savaşı sonrasında İstanbul’a ilk ziyaretini gerçekleştirmek için neden 1 Temmuz 1927 gününe kadar beklediğine dair Mustafa Kemal’in görüşlerini öğrenmek mümkün değildir.
Keza tabu haline gelen bu iki vaka bugün dahi polemik konusu olmaya devam etmektedir. Kara Kemal’in akıbeti gibi vakalar için başvurulan en önemli
