Emekli aylığı hesaplanırken temel kriter kaç gün çalışıldığı değil, ödenen primlerin hangi 'prime esas kazanç' (PEK) tutarı üzerinden bildirildiğidir.
Geçmiş yıllarda yüksek kazanç üzerinden prim ödemiş ve 4 bin 500 güne ulaşmış bir kişi, kalan 2 bin 500 günü asgari ücret veya buna yakın bir seviyeden tamamlarsa genel kazanç ortalaması düşer. Bu durum, hesaplanan kök aylıkta gerilemeye yol açar.
Prime esas kazancı asgari ücretin yaklaşık 2,5 katı ve üzerinde olan çalışanlarda ilave prim günleri aylığı yukarı taşır. En yüksek olumlu etki ise tavan kazançtan prim ödeyenlerde görülür.
SGK uzmanı Özgür Erdursun, durumu şöyle anlattı:
'9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk sigorta başlangıcı olanlar 4500 prim günüyle düşük emekli aylığı mı alırlar, başka bir ifadeyle 7000 prim gününü tamamlayanlar daha yüksek emekli aylığı mı alacaklar?
Cevap: Hayır.
Hatta bazı çalışanlarda tam tersi sonuç ortaya çıkabilir. Kişi daha fazla çalışıp daha fazla prim ödediği halde ileride bağlanacak emekli aylığını aşağı çekebilir.
Burada belirleyici olan yalnızca kaç gün prim ödendiği değil, primlerin hangi kazanç üzerinden ödendiğidir. Asgari ücret ve buna yakın prime esas kazanç üzerinden prim ödenmeye devam edilmesi, özellikle geçmiş yıllarda yüksek kazançlardan primi bulunan kişilerin ortalama kazançlarını aşağı çekerek hesaplanan kök aylığın düşmesine yol açabilir.'
